आजही अनेक पुरुष प्रोस्टेट आणि लैंगिक आरोग्याविषयी बोलण्यास संकोच करतात. लाज, समाजातील गैरसमज आणि माहितीचा अभाव यामुळे अनेक जण मूत्रविषयक किंवा लैंगिक समस्या लपवून शांतपणे सहन करतात. याचा परिणाम उपचारात उशीर होणे आणि प्रोस्टेट कॅन्सरचे निदान उशिरा होणे असा घातक ठरू शकतो. वेळीच निदान झाल्यास अनेकांचे जीव निश्चितच वाचू शकतात.
प्रोस्टेट म्हणजे काय?
प्रोस्टेट ही पुरुषांच्या शरीरातील मूत्राशयाच्या खाली असलेली एक लहान ग्रंथी आहे.
हिचे मुख्य कार्य म्हणजे वीर्यातील द्रव तयार करणे, ज्याचा प्रजननात महत्त्वपूर्ण सहभाग असतो.
जेव्हा या ग्रंथीतील पेशी अनियंत्रित वेगाने वाढू लागतात, तेव्हा प्रोस्टेट कॅन्सर विकसित होतो.
कोणाला धोका अधिक?
प्रोस्टेट कॅन्सर प्रामुख्याने ५० वर्षांवरील पुरुषांमध्ये आढळतो, परंतु अलीकडच्या वर्षांत ३५–४५ वर्षांच्या पुरुषांमध्येही आढळण्याची प्रवृत्ती दिसते.
धोका वाढवणारी कारणे:
-
वय वाढणे
-
कुटुंबात कॅन्सरचा इतिहास
-
स्थूलता
-
अत्याधिक चरबीयुक्त / प्रक्रिया केलेले अन्न
-
हार्मोनल बदल
-
प्रोस्टेटला होणारी दीर्घकालीन सूज
पुरुष याबद्दल बोलणे का टाळतात?
भारतात यामागे तीन मोठी कारणे दिसून येतात:
🔹 संस्कृती आणि लाज
🔹 लैंगिक व मूत्रविषयक समस्यांवर बोलताना अस्वस्थता
🔹 माहितीचा अभाव
अनेक पुरुष अशा समस्यांना वयानुसार नैसर्गिक मानतात आणि त्याकडे दुर्लक्ष करतात.
परिणामी — आजार गंभीर होईपर्यंत निदान होत नाही.
प्रोस्टेट कॅन्सरची लक्षणे
लक्षणे दुर्लक्षित करू नका 👇
-
वारंवार लघवी लागणे (विशेषतः रात्री)
-
लघवी जोराने न येणे
-
लघवी सुरू/थांबवताना त्रास होणे
-
वीर्यस्खलनाच्या वेळी वेदना
-
लघवी किंवा वीर्यात रक्त येणे
-
पाठ, श्रोणी किंवा मांडीत सतत दुखणे
ही लक्षणे आढळल्यास त्वरित युरोलॉजिस्टचा सल्ला घ्यावा.
निदान कसे होते?
प्रोस्टेट कॅन्सर तपासण्यासाठी दोन साध्या आणि वेदनारहित चाचण्या केल्या जातात:
✔️ PSA रक्त तपासणी
✔️ डिजिटल रेक्टल परीक्षा (DRE)
५० वर्षांनंतर किंवा कुटुंबात इतिहास असल्यास ४५ वर्षांनंतर या तपासण्या नियमित करणे अत्यंत आवश्यक.
उपचार
रुग्णाच्या अवस्थेनुसार खालील उपचार पद्धती वापरल्या जातात:
🔹 शस्त्रक्रिया
🔹 किरणोत्सार उपचार
🔹 हार्मोन थेरपी
🔹 औषधोपचार
वेळीच उपचार सुरू केल्यास रुग्णाचे आयुष्य आणि जीवनमान दोन्ही सुधारू शकते.
प्रतिबंधासाठी जीवनशैली
🟢 फळे व भाज्यांनी युक्त आहार
🟢 ओमेगा–३ फॅटी अॅसिडचे सेवन
🟢 प्रक्रिया केलेले व जास्त तेलकट अन्न टाळा
🟢 नियमित व्यायाम
🟢 धूम्रपान व मद्यपान टाळा
निष्कर्ष
प्रोस्टेट कॅन्सर टाळता येतो — जर वेळीच बोललो, तपासणी केली आणि उपचार घेतले तर!
पुरुषांनो, आरोग्याबद्दल बोलणे कमजोरी नाही, तर जबाबदारी आहे.
तुमच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष करू नका — आजच तपासणी करा आणि इतरांनाही जागरूक करा.
✍️ लेखक :
डॉ. संजय धनगर
युरोलॉजिस्ट — लेसर, रोबोटिक आणि रिकन्स्ट्रक्शन स्पेशालिस्ट
अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटल, पुणे
